کلینکر چیست

1403/02/15
کلینکر سیمان چیست

کلینکر ستون فقرات تولید سیمان است. کلینکر سیمان در اصل ترکیبی از سنگ آهک و مواد معدنی است که در کوره، گرم شده و در اثر این گرما تغییر شکل داده‌است. کلینکر طی این فرایند، ریز آسیاب می‌شود و با گچ و اغلب با مواد خام جایگزین برای ساخت سیمان مخلوط می‌شود. انواع کلینکر را می‌توان برای مدت طولانی در شرایط خشک و بدون کاهش کیفیت نگهداری کرد؛ ازاین‌رو در سطح بین‌المللی معامله می‌شود و زمانی که مواد اولیه، کمیاب یا در دسترس نیستند، توسط تولیدکنندگان سیمان استفاده می‌شود. در ادامه به توضیحاتی درباره اینکه کلینکر سیمان چیست و چه کاربردی دارید، می‌پردازیم.

عناوین مقاله
قیمت سیمان

کلینکر سیمان چیست و چگونه تولید می‌شود؟

کلینکر یا تفاله کوره، یک ماده گره‌دار است که در مرحله حرارت‌دادن در کوره، طی ساخت سیمان تولید می‌شود و به‌عنوان چسب در بسیاری از محصولات سیمانی استفاده می‌شود.

توده‌ها یا گرده‌های کلینکر معمولاً به قطر 3-25 میلی‌متر و به رنگ خاکستری تیره هستند. کلینکر سیمان، با حرارت‌دادن سنگ آهک و خاک رس تا حد مایع‌شدن در حدود 1400 تا 1500 درجه سانتی‌گراد در کوره دوار تولید می‌شود.

تبدیل کلینکر به سیمان زمانی صورت می‌گیرد که با گچ (برای کنترل خواص گیرش سیمان و اطمینان از استحکام فشاری) و به‌صورت ریز آسیاب شود تا در نهایت، سیمان به‌دست آید.

کلینکر را می‌توان برای مدت طولانی در شرایط خشک و بدون کاهش کیفیت نگهداری کرد؛ از این رو در سطح بین‌المللی خرید و فروش می‌شود و زمانی که مواد اولیه، کمیاب یا در دسترس نیستند، کاربرد کلینکر در صنعت سیمان‌سازی به چشم می‌خورد.

بهترین نوع کلینکر را می‌توانید از کارخانه‌های تولیدکننده و یا فروشگاه‌های مصالح ساختمانی مانند فروشگاه اینترنتی مهراکو تهیه کنید.

فرایند تبدیل کلینکر به سیمان چگونه انجام می‌شود؟

اگر بخواهیم بگوییم که کاربرد کلینکر چیست باید اشاره کرد که کلینکر با مواد افزودنی ترکیب شده و به پودر ریز تبدیل می‌شود و در نهایت به‌عنوان چسب در محصولات سیمانی استفاده می‌شود.

مواد مختلفی برای دست‌یابی به خواص خاص در سیمان تولید شده، اضافه می‌شود. به‌عنوان مثال در ترکیبات سیمان، گچ اضافه و آسیاب شده با کلینکر، زمان گیرش را تنظیم می‌کند و مهم‌ترین خاصیت سیمان، یعنی مقاومت فشاری را حاصل می‌کند.

برخی از مواد آلی، مانند تری اتانول آمین (با 0.1 درصد وزنی استفاده می‌شود)، به‌عنوان کمک آسیاب برای جلوگیری از تجمع پودر اضافه می‌شود.

بنابراین قیمت سیمان، نسبت به قیمت کلینکر، کمتر خواهد بود؛ علت بیشتربودن قیمت سیمان پاکتی 50 کیلویی امروز نسبت به کلینکر، دیگر مواد افزودنی است که در تهیه و تولید آن، به آن اضافه می‌شود.

سایر مواد افزودنی که گاهی اوقات مورد استفاده قرار می‌گیرند، عبارت‌اند از: اتیلن گلیکول، اسید اولئیک و دودسیل بنزن سولفونات.

قابل توجه‌ترین نوع سیمان تولید‌شده از کلینکر، سیمان پرتلند است؛ اما برخی از مواد فعال افزودنی شیمیایی ممکن است به کلینکر برای تولید انواع دیگر سیمان، اضافه شود. مانند:

  • سیمان سرباره کوره بلند دانه‌بندی‌شده
  • سیمان پوزولانا؛
  • سیمان دوده سیلیس

 

کلینکر در درجه اول برای تولید سیمان استفاده می‌شود. ازآنجایی‌که می‌توان آن را در شرایط خشک برای چندین ماه بدون خرابی محسوس نگهداری کرد، در سطح بین‌المللی در مقادیر زیادی معامله می‌شود.

بزرگ‌ترین تولیدکنندگان سیمان برای کارخانه‌های سیمان خود در مناطقی که مواد اولیه سیمان کمیاب یا در دسترس نیست، از تولیدکنندگان کلینکر در ایران، کلینکر می‌خرند.

کلینکر سیمان

4 جزء اصلی ترکیب کلینکر بتن کدام‌اند؟

ترکیبات اصلی و شناخته‌شده کلینکر سیمان، سنگ آهک و آلومینیوم سیلیکات است؛ اما اگر بخواهیم دقیق‌تر و از منظر کانی‌شناسی به آن نگاه کنیم باید با دو رویکرد جداگانه آن را بررسی کنیم:

  • تجزیه‌وتحلیل کانی‌شناسی، با استفاده از میکروسکوپ پتروگرافی و / یا تجزیه‌و‌تحلیل پراش اشعه ایکس
  • تجزیه‌و‌تحلیل شیمیایی، دقیق‌ترین روش توسط طیف‌سنجی فلورسانس اشعه ایکس

4 جزء اصلی شناسایی‌شده از این طریق عبارت‌اند از:

  • آلیت: تقریباً تری کلسیم سیلیکات (معمولاً حدود 65٪ از کل)؛
  • بلیت: تقریباً دی کلسیم سیلیکات (معمولاً حدود 15٪ از کل)؛
  • آلومینات: تقریباً آلومینات تری کلسیم (معمولاً حدود 7٪ از کل)؛
  • فریت: آلومینوفریت تقریباً تتراکلسیمی (معمولاً حدود 8٪ از کل).

 

سایر مواد ممکن است در مقادیر کم وجود داشته باشند:

فازهای نمک – ترکیبات مختلف کاتیون های سدیم، پتاسیم و کلسیم با آنیون های سولفات و کلرید، مانند:

  • آرکانیت –  K2 SO4؛
  • کلسیم لانگبینیت – K 2Ca2 (SO4)3؛
  • آفتیتالیت – K3 Na(SO4)2؛
  • سیلویت – KCl.

فازهای دمای پایین – گونه‌های شیمیایی میانی مختلفی که از پردازش حرارتی بیشتر فرار کرده‌اند، مانند:

  • اسپوریت – Ca5 (SiO4 )2 (CO3 )
  • ترنزیت – Ca5 (SiO4 )2 (SO4 )
  • الستادیت – Ca10 (SiO4 ) 3 (SO4)3 (OH)2
  • Ye’elimit – Ca4 (AlO 2 )6 (SO4 )

انواع کلینکر سیمان کدام‌اند؟

رایج‌ترین نوع کلینکر برای تولید سیمان پرتلند و مخلوط‌های آن، ساخته می‌شود. انواع کلینکر بسته به نوع سیمانی که کلینکر برای آن تولید می‌شود، متفاوت است. به غیر از مخلوط سیمان پرتلند، برخی از انواع خاص کلینکر سیمان در زیر ذکر شده‌است:

  • کلینکر مقاوم به سولفات
  • کلینکر با حرارت کم
  • کلینکر سفید
  • کلینکر کم قلیایی
  • بلیت کلسیم سولفوآلومینات ترنزیت (BCT)
انواع کلینکر

کلینکر مقاوم به سولفات

حاوی 76% آلیت، 5% بلیت، 2% آلومینات تری کلسیم، 16% آلومینوفریت تترا کلسیم و 1% اکسید کلسیم آزاد است. تولید آن در سال‌های اخیر توسط کارخانه تولید کلینکر کاهش یافته است؛ زیرا مقاومت سولفاتی را می‌توان به‌راحتی با استفاده از سرباره کوره بلند دانه‌بندی‌شده در تولید سیمان بدست آورد.

کلینکر با حرارت کم

حاوی 29% آلیت، 54% بلیت، 2% آلومینات تری کلسیم و 15% آلومینوفریت تترا کلسیم با آهک آزاد بسیار کمی است. این نوع کلینکر سیمان دیگر تولید نمی‌شود؛ زیرا سیمان تولیدشده از کلینکر معمولی و سرباره کوره بلند دانه‌بندی‌شده دارای خواص حرارتی بسیار کم است.

کلینکر سفید

کلینکر سیمان سفید، یکی دیگر از انواع کلینکر است که حاوی 76 درصد آلیت، 15 درصد بلیت، 7 درصد آلومینات تری کلسیم، بدون آلومینوفریت تترا کلسیم و 2 درصد آهک آزاد است؛ اما ترکیب آن ممکن است در معدن کلینکر مختلف، بسیار متفاوت باشد. کلینکر سفید، سیمان سفید تولید می‌کند که برای اهداف زیبایی در ساخت و ساز استفاده می‌شود. اکثر سیمان سفید تولیدشده از این روش، برای ساخت بتن پیش‌ساخته در کارخانه، کاربرد دارد.

کلینکر کم‌قلیایی

کلینکر کم قلیایی برای تولید سیمان پرتلند کم قلیایی با محتوای کل قلیایی، نه سربار 0.6 درصد استفاده می‌شود. این کلینکر سیمان، در بتن ساخته‌شده با انواع خاصی از سنگدانه‌ها استفاده می‌شود که حاوی شکلی از سیلیس است که با مواد قلیایی واکنش می‌دهد و باعث بزرگ‌شدن دانه‌های بتن می‌شود.

بلیت کلسیم سولفوآلومینات ترنزیت (BCT)

این مفهوم در تولید نوعی کلینکر با انتشار دی اکسید کربن تا 30 درصد کمتر استفاده می‌شود. بهره‌وری انرژی در این روش تولید کلینکر سیمان، بهبود می‌یابد و هزینه‌های برق برای فرآیند تولید نیز حدود 15 درصد کمتر است.

کاربرد کلینکر چیست

کلام پایانی

کلینکر سیمان، اصلی‌ترین مواد اولیه‌ای است که توسط کارخانه‌های تولید سیمان، خریداری می‌شود. این ماده ارزشمند که دارای ترکیبات منحصربه‌فرد و متنوعی است، ستون اصلی تولید و تهیه انواع مختلف سیمان محسوب می‌شود. انواع کلینکر با ترکیبات متنوع وجود دارد که برای تولید انواع متفاوتی از سیمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مقاله توضیح دادیم که کلینکر سیمان چیست و چه کاربردهایی دارد و فرایند تبدیل کلینکر به سیمان چگونه است.

بدون دیدگاه
اشتراک گذاری
اشتراک‌گذاری
با استفاده از روش‌های زیر می‌توانید این صفحه را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.